Blow Count คืออะไร? วิธีอ่านค่าตอกเสาเข็มและข้อควรระวัง

Blow Count เป็นข้อมูลสำคัญที่บันทึกระหว่างการตอกเสาเข็ม โดยใช้แสดงจำนวนครั้งที่ค้อนตอกทำให้เสาเข็มจมลงตามระยะที่กำหนด ข้อมูลนี้ช่วยให้ผู้ควบคุมงานติดตามการเปลี่ยนแปลงของแรงต้านดิน ตรวจสอบความต่อเนื่องของการติดตั้ง และใช้ประกอบการพิจารณาเกณฑ์หยุดตอกตามแบบหรือข้อกำหนดของวิศวกร

อย่างไรก็ตาม ค่า Blow Count ไม่ใช่ค่ากำลังรับน้ำหนักของเสาเข็มโดยตรง และไม่ควรนำตัวเลขจากคนละโครงการมาเปรียบเทียบกันโดยไม่พิจารณาชนิดค้อน พลังงานที่ส่งถึงเสาเข็ม น้ำหนักค้อน ระยะยก หมอนรองหัวเสาเข็ม ขนาดเสาเข็ม ชั้นดิน และวิธีบันทึก

แนวทางงานเสาเข็มตอกของ FHWA ให้ความสำคัญกับทั้งแรงต้านขณะตอก ประสิทธิภาพของค้อน ความเค้นที่เกิดกับเสาเข็ม และผลการทดสอบ ไม่ได้พิจารณาเพียงจำนวนครั้งที่ตอกเท่านั้น

ข้อควรทราบ: ค่าเกณฑ์หยุดตอก ความยาวเสาเข็ม และวิธีประเมินกำลังรับน้ำหนักต้องกำหนดโดยวิศวกรจากข้อมูลโครงการจริง บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อทำความเข้าใจและตรวจสอบบันทึกหน้างานเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนแบบ รายการคำนวณ หรือคำสั่งวิศวกรได้

Blow Count คืออะไร

Blow Count หมายถึง จำนวนครั้งที่ค้อนกระแทกหัวเสาเข็มเพื่อให้เสาเข็มจมลงในระยะที่กำหนด

ตัวอย่างการบันทึก เช่น

• 10 ครั้งต่อระยะจม 30 เซนติเมตร
• 20 ครั้งต่อระยะจม 30 เซนติเมตร
• 8 ครั้งต่อระยะจม 10 เซนติเมตร
• เสาเข็มจม 2 เซนติเมตรจากการตอก 10 ครั้ง

ดังนั้น การเขียนเพียงว่า “Blow Count เท่ากับ 20” ยังไม่ครบถ้วน ต้องระบุด้วยว่าเป็น 20 ครั้งต่อระยะจมเท่าใด และใช้ระบบค้อนแบบใด

หลักการอ่านค่าเบื้องต้น

หากใช้ค้อนและเงื่อนไขการตอกเดียวกัน

• เสาเข็มจมมากจากจำนวนครั้งน้อย แสดงว่าแรงต้านขณะตอกในช่วงนั้นค่อนข้างต่ำ
• เสาเข็มจมน้อยลงเมื่อใช้จำนวนครั้งเท่าเดิม แสดงว่าแรงต้านขณะตอกเพิ่มขึ้น
• จำนวนครั้งต่อระยะจมเพิ่มขึ้น แสดงว่าเสาเข็มกำลังผ่านชั้นดินที่ต้านการตอกมากขึ้น หรือระบบตอกส่งพลังงานได้เปลี่ยนไป

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของ Blow Count อาจไม่ได้เกิดจากชั้นดินแข็งเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกิดจากค้อนทำงานผิดปกติ หมอนรองหัวเสาเข็มเสื่อม เสาเข็มเสียแนว หรือหัวเสาเข็มได้รับความเสียหายได้เช่นกัน

Blow Count ใช้ทำอะไร

ติดตามการเปลี่ยนแปลงของแรงต้านระหว่างตอก

เมื่อบันทึก Blow Count ต่อเนื่องตามระดับความลึก ผู้ควบคุมงานจะเห็นแนวโน้มว่าเสาเข็มกำลังผ่านชั้นดินที่มีแรงต้านมากขึ้นหรือน้อยลง

ตัวอย่างเช่น

ตารางลักษณะนี้ช่วยให้เห็นแนวโน้ม แต่ไม่ควรสรุปชนิดชั้นดินจาก Blow Count เพียงอย่างเดียว ต้องตรวจเทียบกับรายงานสำรวจดินและข้อมูลการติดตั้งด้วย

ตรวจสอบความสม่ำเสมอของการติดตั้ง

หากเสาเข็มหลายต้นในบริเวณใกล้กันมีความยาวและ Blow Count ใกล้เคียงกัน อาจแสดงให้เห็นแนวโน้มการติดตั้งที่สม่ำเสมอ

ในทางกลับกัน หากเสาเข็มต้นหนึ่งมีค่าต่างจากต้นอื่นอย่างมาก ควรตรวจสอบสาเหตุ เช่น

• ชั้นดินเปลี่ยนแปลงเฉพาะตำแหน่ง
• พบสิ่งกีดขวางใต้ดิน
• เสาเข็มเอียง
• รอยต่อเสาเข็มมีปัญหา
• ค้อนหรือระบบส่งพลังงานทำงานไม่เหมือนเดิม
• หมอนรองหัวเสาเข็มชำรุด
• เสาเข็มแตกร้าว
• วิธีนับหรือระยะอ้างอิงไม่เหมือนกัน

ใช้ประกอบการพิจารณาเกณฑ์หยุดตอก

โครงการอาจกำหนดเกณฑ์หยุดตอกจากหลายเงื่อนไขร่วมกัน เช่น

• ความยาวหรือระดับปลายเสาเข็ม
• Blow Count ตามระยะที่กำหนด
• ค่าการจมต่อครั้ง
• ค่าการคืนตัวของเสาเข็ม
• พลังงานจากค้อน
• สภาพหัวเสาเข็ม
• ผลการวิเคราะห์หรือทดสอบ
• ข้อกำหนดของวิศวกร

จึงไม่ควรหยุดตอกทันทีเพียงเพราะจำนวนครั้งถึงตัวเลขที่ผู้ปฏิบัติงานคุ้นเคย หากยังไม่ตรงตามแบบหรือเกณฑ์ของโครงการ

ใช้ประกอบบันทึกการติดตั้งเสาเข็ม

Blow Count เป็นส่วนหนึ่งของ Pile Driving Record หรือบันทึกการตอกเสาเข็ม ซึ่งช่วยตรวจสอบย้อนหลังว่าเสาเข็มแต่ละต้นติดตั้งอย่างไร

บันทึกที่ครบถ้วนควรมีข้อมูลมากกว่าตัวเลข Blow Count เช่น ชนิดเสาเข็ม ขนาด ความยาว หมายเลขต้น ชนิดค้อน เวลาเริ่มและสิ้นสุด ระดับปลายเสาเข็ม รอยต่อ เหตุการณ์ผิดปกติ และสภาพเสาเข็มหลังตอก

Blow Count ต่างจากค่า SPT-N อย่างไร

Blow Count ในงานตอกเสาเข็มกับค่า SPT-N จากการสำรวจดินเป็นข้อมูลคนละประเภท ไม่ควรใช้แทนกัน

แม้ทั้งสองค่าจะนับจำนวนครั้งจากการกระแทก แต่เครื่องมือ วิธีทดสอบ และวัตถุประสงค์ต่างกัน จึงไม่ควรนำตัวเลขมาเทียบกันโดยตรง

วิธีบันทึก Blow Count อย่างถูกต้อง

1. กำหนดระยะจมที่ใช้บันทึก

ก่อนเริ่มงานต้องกำหนดให้ชัดว่าจะนับจำนวนครั้งต่อระยะเท่าใด เช่น

• จำนวนครั้งต่อ 30 เซนติเมตร
• จำนวนครั้งต่อ 25 เซนติเมตร
• จำนวนครั้งต่อ 10 เซนติเมตร
• ระยะจมจากการตอก 10 ครั้ง

ควรใช้หน่วยและวิธีเดียวกันตลอดโครงการ เว้นแต่แบบหรือวิศวกรกำหนดให้เปลี่ยนในช่วง Final Set

2. ระบุชนิดและข้อมูลค้อน

ควรบันทึกอย่างน้อย

• ประเภทค้อน
• รุ่นหรือหมายเลขเครื่อง
• น้ำหนักส่วนกระแทก
• ระยะยกหรือระดับพลังงาน
• ความเร็วหรืออัตราการทำงาน
• สภาพการทำงานของค้อน
• การปรับตั้งที่ใช้ในช่วงบันทึก

FHWA แนะนำให้ตรวจสอบชนิดค้อน พลังงานต่อครั้ง ความเร็ว และข้อมูลอุปกรณ์ เพราะพฤติกรรมของระบบตอกมีผลโดยตรงต่อการตีความแรงต้านขณะตอก

3. ระบุชนิดและขนาดเสาเข็ม

ข้อมูลควรประกอบด้วย

• ประเภทเสาเข็ม
• รูปหน้าตัด
• ขนาด
• ความยาวแต่ละท่อน
• ความยาวรวม
• หมายเลขเสาเข็ม
• ตำแหน่งตามผัง
• วันที่ผลิตหรือข้อมูลล็อต หากมี

เสาเข็มต่างขนาดหรือต่างประเภทไม่ควรใช้ค่า Blow Count เดียวกันเป็นเกณฑ์โดยอัตโนมัติ

4. ตรวจสอบหมวกครอบและหมอนรองหัวเสาเข็ม

หมวกครอบและหมอนรองช่วยกระจายแรงจากค้อนเข้าสู่หัวเสาเข็ม หากอุปกรณ์เอียง ชำรุด หรือหมอนรองเสื่อม พลังงานที่ส่งถึงเสาเข็มอาจเปลี่ยนไป

ควรบันทึกเมื่อมีการ

• เปลี่ยนหมอนรอง
• เพิ่มหรือลดความหนา
• เปลี่ยนวัสดุ
• ปรับหมวกครอบ
• พบการเยื้องศูนย์
• พบความเสียหายที่หัวเสาเข็ม

5. ระบุระดับเริ่มต้นและระดับสิ้นสุด

การบันทึกควรเชื่อมโยง Blow Count กับระดับหรือความลึก เช่น

• ระดับหัวเสาเข็ม
• ระดับปลายเสาเข็ม
• ความยาวที่จมลงดิน
• ระยะที่เหลือเหนือระดับตัดหัว
• ระดับรอยต่อแต่ละจุด

ข้อมูลนี้ช่วยเปรียบเทียบกับรายงานสำรวจดินและเสาเข็มต้นอื่นได้

6. นับจำนวนครั้งจริง

ผู้บันทึกควรอยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นการทำงานและการเคลื่อนตัวของเสาเข็มได้ชัด ไม่ควรประมาณจำนวนครั้งย้อนหลัง

ในกรณีที่ค้อนทำงานไม่สม่ำเสมอ ควรระบุเหตุการณ์ไว้ ไม่ควรรวมครั้งที่พลังงานผิดปกติเข้ากับช่วงปกติโดยไม่มีหมายเหตุ

7. วัดระยะจมด้วยจุดอ้างอิงที่ชัดเจน

ควรทำเครื่องหมายบนเสาเข็มหรือใช้สเกลที่อ่านได้ชัด โดยจุดอ้างอิงต้องไม่เคลื่อนตามเครื่องจักร

สำหรับช่วงที่เสาเข็มจมน้อยมาก อาจต้องใช้วิธีวัดละเอียดขึ้นตามข้อกำหนดของโครงการ เพื่อแยกระหว่าง

• ระยะจมถาวร
• การยุบตัวของหมอนรอง
• การยืดหดตัวชั่วคราวของเสาเข็ม
• การคืนตัวหลังแรงกระแทก

8. บันทึกเหตุการณ์ผิดปกติ

เหตุการณ์ต่อไปนี้ควรระบุในบันทึกเสมอ

• เสาเข็มเอียง
• หัวเสาเข็มแตกร้าว
• เสาเข็มร้าวระหว่างท่อน
• รอยต่อเสียหาย
• ค้อนหยุดหรือทำงานสะดุด
• เปลี่ยนระดับพลังงาน
• เปลี่ยนหมอนรอง
• พบสิ่งกีดขวาง
• เสาเข็มเคลื่อนจากตำแหน่ง
• พื้นดินยกตัว
• เสาเข็มข้างเคียงเคลื่อน
• หยุดตอกเป็นเวลานาน
• เริ่มตอกซ้ำหรือ Restrike

9. บันทึกช่วง Final Set แยกจากช่วงตอกทั่วไป

ช่วง Final Set มักเป็นช่วงที่ใช้ข้อมูลละเอียดขึ้นเพื่อพิจารณาเกณฑ์หยุดตอก การบันทึกควรแยกจาก Blow Count ช่วงทั่วไป และใช้วิธีตามที่แบบหรือวิศวกรกำหนด

ไม่ควรใช้คำว่า Final Set โดยไม่มีข้อมูลประกอบว่า

• วัดกี่ครั้ง
• ใช้ระยะเท่าใด
• ค้อนทำงานที่ระดับใด
• มีการคืนตัวหรือไม่
• หมอนรองอยู่ในสภาพใด
• ผู้ใดเป็นผู้ตรวจรับ

10. ลงชื่อผู้บันทึกและผู้ตรวจสอบ

ควรระบุ

• ชื่อผู้บันทึก
• ผู้ควบคุมงาน
• วันที่และเวลา
• สภาพอากาศ
• หมายเลขเอกสาร
• การอนุมัติหรือข้อสังเกตของวิศวกร

ตัวอย่างการคำนวณ Blow Count

สมมติว่ากำหนดให้บันทึกจำนวนครั้งต่อระยะจม 30 เซนติเมตร

• เริ่มนับที่ระดับ 9.00 เมตร
• ใช้ค้อนตอกจำนวน 18 ครั้ง
• เสาเข็มจมถึงระดับ 9.30 เมตร

ดังนั้นบันทึกได้ว่า

Blow Count = 18 ครั้งต่อระยะจม 30 เซนติเมตร

หรือเขียนเป็น

18 blows/300 mm

อีกตัวอย่างหนึ่ง หากกำหนดให้ตอก 10 ครั้งแล้ววัดระยะจม

• ตอก 10 ครั้ง
• เสาเข็มจม 25 มิลลิเมตร

ควรบันทึกว่า

ระยะจม 25 มิลลิเมตรต่อ 10 ครั้ง

ไม่ควรแปลงตัวเลขระหว่างสองระบบโดยอัตโนมัติ หากวิธีวัด ระยะจม และพฤติกรรมของค้อนในแต่ละช่วงไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างแบบบันทึก Blow Count

ปัจจัยที่ทำให้ Blow Count เปลี่ยน

ชนิดและพลังงานของค้อน

ค้อนต่างรุ่นหรือต่างระบบให้พลังงานไม่เท่ากัน แม้ระบุพลังงานพิกัดเท่ากัน พลังงานที่ส่งถึงเสาเข็มจริงอาจต่างกันตามประสิทธิภาพของค้อนและระบบส่งแรง

การเปลี่ยนค้อนระหว่างโครงการจึงอาจทำให้ Blow Count เปลี่ยน แม้เสาเข็มและชั้นดินเหมือนเดิม

น้ำหนักและระยะยกของค้อน

การเพิ่มระยะยกหรือระดับพลังงานอาจทำให้เสาเข็มจมต่อครั้งมากขึ้น ส่งผลให้จำนวนครั้งต่อระยะลดลง

หากไม่บันทึกการตั้งค่าค้อน จะไม่สามารถเปรียบเทียบ Blow Count อย่างถูกต้องได้

หมอนรองหัวเสาเข็ม

หมอนรองที่ใหม่ แข็ง อ่อน หรือเสื่อมสภาพถ่ายพลังงานต่างกัน

เมื่อหมอนรองยุบตัวหรือเสียรูป อาจทำให้

• พลังงานสูญเสียมากขึ้น
• Blow Count เพิ่มขึ้น
• ค่าการคืนตัวเปลี่ยน
• หัวเสาเข็มได้รับแรงไม่สม่ำเสมอ

ขนาดและวัสดุของเสาเข็ม

เสาเข็มคอนกรีต เหล็ก และไม้มีความแข็ง น้ำหนัก และพฤติกรรมการส่งคลื่นแรงต่างกัน เสาเข็มคนละขนาดจึงไม่ควรใช้เกณฑ์เดียวกันโดยไม่มีการวิเคราะห์

ความยาวเสาเข็ม

เมื่อความยาวเพิ่มขึ้น พฤติกรรมการส่งแรงผ่านเสาเข็มและแรงเสียดทานตามผิวอาจเปลี่ยนไป Blow Count จึงอาจสูงขึ้นตามความลึก แม้ปลายเสาเข็มยังไม่ถึงชั้นดินแข็ง

สภาพชั้นดิน

ชั้นทรายแน่น ดินเหนียวแข็ง กรวด หรือวัสดุแทรกอาจทำให้แรงต้านเพิ่มขึ้น แต่การตีความต้องตรวจเทียบกับข้อมูลสำรวจดิน

Blow Count ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วอาจเกิดจากชั้นดินแน่น หรืออาจเกิดจากการพบสิ่งกีดขวางเฉพาะตำแหน่งก็ได้

การหยุดตอกและเริ่มตอกใหม่

แรงต้านของดินอาจเปลี่ยนเมื่อหยุดตอกเป็นระยะเวลาหนึ่ง ปรากฏการณ์นี้อาจทำให้ค่าตอนเริ่มตอกซ้ำต่างจากค่าก่อนหยุด

การทดสอบหรือวิเคราะห์บางโครงการจึงอาจกำหนดให้มี Restrike หลังรอช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อประเมินพฤติกรรมหลังการติดตั้ง ข้อมูลจาก FHWA แสดงตัวอย่างการใช้การทดสอบแบบไดนามิกทั้งระหว่างตอกเริ่มต้นและเมื่อตอกซ้ำหลังพักเสาเข็ม

แนวของเสาเข็ม

เสาเข็มที่เอียงหรือเสียดสีกับระบบนำแนวผิดปกติอาจมี Blow Count สูงขึ้น โดยไม่ได้หมายความว่ากำลังรับน้ำหนักของดินเพิ่มขึ้น

ความเสียหายของเสาเข็ม

หัวเสาเข็มแตกร้าว รอยต่อชำรุด หรือเสาเข็มแตกภายในอาจทำให้การส่งพลังงานผิดปกติ

หาก Blow Count เปลี่ยนอย่างผิดปกติร่วมกับเสียงตอกเปลี่ยน การเอียง หรือรอยร้าว ควรหยุดตรวจสอบตามขั้นตอนของโครงการ

Blow Count ยิ่งสูงยิ่งดีหรือไม่

ไม่เสมอไป

Blow Count สูงหมายความเพียงว่า ภายใต้ระบบตอกและเงื่อนไขขณะนั้น เสาเข็มต้องรับการกระแทกจำนวนมากขึ้นเพื่อให้จมในระยะที่กำหนด

สาเหตุอาจเป็น

• ชั้นดินมีแรงต้านสูงขึ้น
• แรงเสียดทานตามผิวเพิ่มขึ้น
• พบสิ่งกีดขวาง
• ค้อนส่งพลังงานลดลง
• หมอนรองเสื่อม
• เสาเข็มเสียแนว
• หัวเสาเข็มเสียหาย
• ระบบตอกฝืดหรือทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพ

ดังนั้น ค่าเพิ่มขึ้นต้องตีความร่วมกับสภาพอุปกรณ์ บันทึกหน้างาน รายงานดิน และความสมบูรณ์ของเสาเข็ม

Blow Count เท่าไรจึงถือว่าผ่าน

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับเสาเข็มทุกชนิดและทุกโครงการ

เกณฑ์ที่เหมาะสมต้องพิจารณาอย่างน้อย

• ชนิดและขนาดเสาเข็ม
• ความยาวเสาเข็ม
• กำลังรับน้ำหนักที่ออกแบบ
• ชนิดค้อน
• พลังงานและประสิทธิภาพของค้อน
• หมอนรองหัวเสาเข็ม
• ข้อมูลชั้นดิน
• สูตรหรือวิธีวิเคราะห์ที่ใช้
• ผลการทดสอบเสาเข็ม
• ความเค้นระหว่างตอก
• ข้อกำหนดของวิศวกร

หากแบบระบุเกณฑ์หนึ่งไว้ ผู้รับเหมาไม่ควรเปลี่ยนไปใช้เกณฑ์ที่คุ้นเคยจากโครงการอื่นโดยไม่ได้รับอนุมัติ

ใช้ Blow Count คำนวณกำลังรับน้ำหนักได้ทันทีหรือไม่

ไม่ควรนำจำนวนครั้งไปแปลงเป็นตันต่อต้นทันทีโดยไม่มีวิธีวิเคราะห์และข้อมูลประกอบ

สูตรตอกเสาเข็มแบบไดนามิกบางประเภทใช้ข้อมูล เช่น

• พลังงานของค้อน
• ระยะจมถาวร
• น้ำหนักค้อน
• น้ำหนักเสาเข็ม
• ค่าการคืนตัว
• ประสิทธิภาพระบบตอก

แต่สูตรแต่ละแบบมีสมมติฐานและข้อจำกัดต่างกัน ผลที่ได้จึงต้องตรวจสอบความเหมาะสมกับระบบเสาเข็มและชั้นดินของโครงการ

FHWA ระบุว่าการยอมรับเสาเข็มตอกควรพิจารณาการสังเกตแรงต้านระหว่างตอกควบคู่กับการตรวจประสิทธิภาพค้อน และอาจใช้การวัดแบบไดนามิกหรือการทดสอบอื่นตามความเหมาะสม

Blow Count ต่างจาก PDA อย่างไร

Blow Count

เป็นการบันทึกจำนวนครั้งและระยะจมระหว่างตอก โดยทั่วไปไม่ใช้เซนเซอร์วัดแรงและความเร็วในตัวเสาเข็ม

ข้อมูลที่ได้主要คือ

• จำนวนครั้ง
• ระยะจม
• ระดับความลึก
• แนวโน้มแรงต้าน
• เหตุการณ์ระหว่างติดตั้ง

PDA หรือ High-Strain Dynamic Testing

เป็นการติดตั้งอุปกรณ์วัดที่เสาเข็มเพื่อเก็บข้อมูลจากแรงกระแทก เช่น แรงหรือความเครียด ความเร่ง และความเร็ว แล้วนำไปวิเคราะห์พฤติกรรมของเสาเข็ม ระบบค้อน และแรงต้านดิน

ASTM D4945 กำหนดข้อกำหนดขั้นต่ำสำหรับการทดสอบฐานรากลึกภายใต้แรงกระแทกตามแนวแกน โดยแผนและรายละเอียดเพิ่มเติมต้องอยู่ภายใต้การกำหนดของวิศวกรผู้รับผิดชอบ

การทดสอบแบบนี้อาจใช้ประกอบการประเมิน

• กำลังต้านทานของเสาเข็ม
• ความเค้นระหว่างตอก
• ประสิทธิภาพของค้อน
• พลังงานที่ส่งถึงเสาเข็ม
• ความสมบูรณ์ของเสาเข็ม
• พฤติกรรมของดินระหว่างแรงกระแทก

ดังนั้น PDA ให้ข้อมูลมากกว่า Blow Count แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกต้นต้องทดสอบ PDA ต้องเป็นไปตามแผนทดสอบและข้อกำหนดของวิศวกร

Blow Count แทนการทดสอบเสาเข็มได้หรือไม่

Blow Count ไม่ใช่สิ่งทดแทนการทดสอบเสาเข็มทุกประเภท

การตรวจสอบเสาเข็มอาจประกอบด้วย

• บันทึกการติดตั้ง
• การตรวจสภาพและตำแหน่ง
• Blow Count และ Final Set
• Dynamic Load Test หรือ PDA
• Static Load Test
• การตรวจความสมบูรณ์
• วิธีอื่นที่วิศวกรกำหนด

แต่ละวิธีตอบคำถามต่างกัน เช่น Blow Count ใช้ติดตามการตอก ขณะที่การทดสอบแบบ High-Strain ใช้วัดการตอบสนองของเสาเข็มต่อแรงกระแทก และ Static Load Test ใช้ทดสอบพฤติกรรมภายใต้แรงที่ควบคุมตามวิธีทดสอบ

จึงต้องเลือกวิธีตรวจสอบตามวัตถุประสงค์ ความเสี่ยง และข้อกำหนดของโครงการ

Blow Count ของไมโครไพล์กับเสาเข็มยาวเปรียบเทียบกันได้หรือไม่

ไม่ควรเปรียบเทียบตัวเลขโดยตรง

แม้ไมโครไพล์บางระบบติดตั้งด้วยแรงกระแทกและมีการบันทึกจำนวนครั้ง แต่ระบบอาจต่างกันในเรื่อง

• ขนาดหน้าตัด
• ความยาวแต่ละท่อน
• จำนวนรอยต่อ
• น้ำหนักค้อน
• เครื่องจักร
• ระยะยก
• หมอนรอง
• ความยาวรวม
• วิธีวัด Final Set
• เกณฑ์ออกแบบ

ดังนั้น ค่า Blow Count ของสปันไมโครไพล์กับเสาเข็มคอนกรีตเต็มท่อนจึงไม่ควรใช้เกณฑ์เดียวกันโดยอัตโนมัติ

เสาเข็มถึง Blow Count แต่ยังตื้นควรทำอย่างไร

หากเสาเข็มมี Blow Count ถึงเกณฑ์ แต่ระดับปลายเสาเข็มยังตื้นกว่าที่คาด ไม่ควรตัดสินใจหยุดหรือเพิ่มกำลังตอกเอง

ควรตรวจสอบ

1. ตำแหน่งเสาเข็มถูกต้องหรือไม่
2. ระบบค้อนทำงานปกติหรือไม่
3. หมอนรองชำรุดหรือไม่
4. เสาเข็มตั้งตรงหรือไม่
5. พบสิ่งกีดขวางหรือไม่
6. ความยาวและระดับที่บันทึกถูกต้องหรือไม่
7. รายงานดินแสดงชั้นดินแข็งที่ระดับใด
8. เสาเข็มมีรอยร้าวหรือความเสียหายหรือไม่
9. เกณฑ์หยุดตอกกำหนดเงื่อนไขอื่นร่วมด้วยหรือไม่

จากนั้นรายงานวิศวกรเพื่อพิจารณาวิธีดำเนินการ เช่น ตรวจซ้ำ เปลี่ยนวิธีติดตั้ง ทดสอบเพิ่มเติม หรือแก้ไขแบบ

เสาเข็มยังไม่ถึง Blow Count แต่ถึงความยาวแล้วควรทำอย่างไร

กรณีนี้ก็ไม่ควรหยุดตอกหรือเพิ่มท่อนเสาเข็มเองเช่นกัน เพราะอาจเกิดจาก

• ชั้นดินจริงต่างจากรายงาน
• ค้อนมีพลังงานสูงกว่าที่คาด
• เกณฑ์ที่ใช้ไม่ตรงกับค้อน
• เสาเข็มยังไม่เกิดแรงต้านเพียงพอ
• การบันทึกระยะจมผิด
• หมอนรองหรือระบบตอกเปลี่ยนไป
• แบบกำหนดความยาวขั้นต่ำแต่ยังมีเงื่อนไขอื่น

ควรรวบรวมบันทึกทั้งหมดและให้วิศวกรประเมินก่อนดำเนินงานต่อ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการใช้ Blow Count

บันทึกเพียงจำนวนครั้งโดยไม่ระบุระยะ

ข้อความว่า “Blow Count 20” ไม่สามารถตีความได้ชัดเจน เพราะไม่ทราบว่าเป็น 20 ครั้งต่อ 10, 25 หรือ 30 เซนติเมตร

เปลี่ยนค้อนแต่ใช้เกณฑ์เดิม

ค้อนต่างรุ่นให้พลังงานและประสิทธิภาพต่างกัน การใช้ตัวเลขเดิมโดยไม่วิเคราะห์อาจทำให้ผลคลาดเคลื่อน

ไม่บันทึกการเปลี่ยนหมอนรอง

เมื่อหมอนรองเปลี่ยน พลังงานที่ส่งถึงเสาเข็มอาจเปลี่ยน ทำให้ค่าก่อนและหลังเปลี่ยนเปรียบเทียบกันไม่ได้โดยตรง

ใช้ค่าจากโครงการข้างเคียง

แม้พื้นที่ใกล้กัน แต่ขนาดเสาเข็ม ระบบค้อน ชั้นดิน น้ำหนักอาคาร และข้อกำหนดอาจต่างกัน

สรุปว่าค่าสูงเท่ากับรับน้ำหนักสูง

Blow Count สูงอาจเกิดจากดินต้านมากขึ้น แต่ก็อาจเกิดจากระบบตอกสูญเสียพลังงานหรือเสาเข็มเสียหาย

ใช้ Blow Count แทนรายงานสำรวจดิน

Blow Count เกิดระหว่างติดตั้งและไม่ได้ให้ข้อมูลชั้นดินอย่างเป็นระบบเหมือนการสำรวจดิน จึงไม่ควรใช้แทนกัน

ไม่บันทึกความเสียหายของเสาเข็ม

หากระบุเฉพาะตัวเลขแต่ไม่บันทึกรอยร้าว การเอียง หรือเสียงผิดปกติ ข้อมูลอาจทำให้ผู้ตรวจเข้าใจสภาพการตอกผิด

บังคับตอกเมื่อค่าเพิ่มผิดปกติ

การเพิ่มกำลังหรือบังคับตอกโดยไม่ตรวจสาเหตุอาจทำให้หัวเสาเข็ม รอยต่อ หรือตัวเสาเข็มเสียหาย

รายการตรวจรับงาน Blow Count

ก่อนยอมรับบันทึก ควรตรวจสอบว่าเอกสารมีข้อมูลต่อไปนี้ครบหรือไม่

• หมายเลขและตำแหน่งเสาเข็ม
• ชนิด ขนาด และความยาวเสาเข็ม
• วันที่และเวลาตอก
• ประเภทและรุ่นค้อน
• น้ำหนักค้อนและระดับพลังงาน
• รายละเอียดหมวกครอบและหมอนรอง
• ระยะอ้างอิงในการนับ
• จำนวนครั้งในแต่ละช่วง
• ระดับปลายเสาเข็ม
• ความยาวที่ติดตั้งจริง
• ตำแหน่งและสภาพรอยต่อ
• ผล Final Set ตามข้อกำหนด
• การหยุดตอกและเวลาเริ่มใหม่
• การเปลี่ยนค้อนหรือหมอนรอง
• สภาพหัวและตัวเสาเข็ม
• เหตุการณ์ผิดปกติ
• ผู้บันทึกและผู้ตรวจสอบ
• การพิจารณาหรืออนุมัติจากวิศวกร

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Blow Count

Blow Count ยิ่งสูงยิ่งดีหรือไม่

ไม่เสมอไป ค่าสูงแสดงว่าเสาเข็มจมยากขึ้นภายใต้เงื่อนไขการตอกขณะนั้น แต่อาจเกิดจากดินต้านมากขึ้น ค้อนส่งพลังงานลดลง หมอนรองเสื่อม เสาเข็มเอียง หรือเสาเข็มเสียหายก็ได้

Blow Count เท่าไรจึงถือว่าผ่าน

ไม่มีค่ามาตรฐานเดียวสำหรับทุกโครงการ ต้องใช้ค่าที่วิศวกรกำหนดจากชนิดเสาเข็ม ระบบค้อน ข้อมูลดิน กำลังรับน้ำหนัก และวิธีวิเคราะห์ของโครงการ

ใช้ Blow Count คำนวณกำลังรับน้ำหนักได้ทันทีหรือไม่

ไม่ได้โดยตรง ต้องใช้ข้อมูลพลังงานค้อน ระยะจม ประสิทธิภาพระบบ เสาเข็ม และชั้นดินประกอบตามวิธีที่วิศวกรกำหนด

Blow Count ของไมโครไพล์กับเสาเข็มยาวเทียบกันได้ไหม

ไม่ควรเทียบโดยตรง เพราะขนาดเสาเข็ม ค้อน เครื่องจักร ความยาวท่อน รอยต่อ และวิธีวัดต่างกัน

ต้องใช้ PDA ทุกครั้งที่บันทึก Blow Count หรือไม่

ไม่จำเป็นทุกครั้ง Blow Count เป็นบันทึกประจำระหว่างตอก ส่วน PDA เป็นการทดสอบแบบ High-Strain ที่ใช้เครื่องมือวัดและวิเคราะห์เพิ่มเติม จำนวนและตำแหน่งทดสอบต้องเป็นไปตามแผนของวิศวกร

ค่า Blow Count เปลี่ยนหลังหยุดตอกได้หรือไม่

เปลี่ยนได้ เนื่องจากพฤติกรรมของดินและระบบเสาเข็มอาจเปลี่ยนระหว่างช่วงพัก ค่าเมื่อตอกซ้ำจึงอาจต่างจากค่าก่อนหยุด

เสาเข็มถึง Blow Count แล้วแต่ยังตื้นควรทำอย่างไร

ควรหยุดตรวจสอบระบบค้อน หมอนรอง แนวเสาเข็ม สิ่งกีดขวาง ความเสียหาย และข้อมูลดิน แล้วให้วิศวกรพิจารณาก่อนตัดสินใจ

เสาเข็มถึงความยาวแล้วแต่ Blow Count ยังต่ำควรทำอย่างไร

ควรรายงานวิศวกรพร้อมบันทึกการตอก ไม่ควรตัดหรือเพิ่มเสาเข็มเอง เพราะต้องพิจารณาข้อมูลดิน ค้อน เกณฑ์ออกแบบ และวิธีตรวจสอบเพิ่มเติม

Blow Count ใช้แทนการทดสอบกำลังรับน้ำหนักได้หรือไม่

ไม่ควรใช้แทนโดยอัตโนมัติ Blow Count เป็นข้อมูลประกอบการติดตั้ง ส่วนการยืนยันกำลังรับน้ำหนักอาจต้องใช้การวิเคราะห์หรือการทดสอบตามที่วิศวกรกำหนด

ต้องบันทึก Blow Count ทุกต้นหรือไม่

งานเสาเข็มตอกควรมีบันทึกการติดตั้งของแต่ละต้นตามข้อกำหนดของโครงการ โดยรายละเอียดและช่วงการนับอาจแตกต่างกันตามแผนควบคุมงาน

สรุป Blow Count

Blow Count คือจำนวนครั้งที่ค้อนตอกทำให้เสาเข็มจมลงในระยะที่กำหนด ใช้ติดตามแรงต้านระหว่างตอก ตรวจสอบความสม่ำเสมอ และประกอบการพิจารณาเกณฑ์หยุดตอก

การใช้ค่าอย่างถูกต้องต้องระบุให้ครบว่า

1. ใช้ค้อนชนิดใด
2. พลังงานหรือระยะยกเท่าใด
3. เสาเข็มชนิดและขนาดใด
4. นับจำนวนครั้งต่อระยะจมเท่าใด
5. หมอนรองอยู่ในสภาพใด
6. ระดับปลายเสาเข็มอยู่ที่ใด
7. มีการหยุดตอกหรือเปลี่ยนอุปกรณ์หรือไม่
8. เสาเข็มมีความเสียหายหรือเหตุการณ์ผิดปกติหรือไม่

ไม่ควรสรุปว่า Blow Count สูงเท่ากับเสาเข็มรับน้ำหนักได้สูง และไม่ควรกำหนดตัวเลขผ่านเพียงค่าเดียวสำหรับทุกโครงการ การยอมรับเสาเข็มต้องอ้างอิงแบบ ข้อกำหนด ข้อมูลดิน ระบบตอก และการพิจารณาของวิศวกรร่วมกัน

สำหรับการศึกษาเนื้อหาเป็นลำดับ แนะนำให้เชื่อม Internal Link ดังนี้

• มาตรฐานการก่อสร้าง
• มาตรฐานเสาเข็ม
• มาตรฐานการตอกเสาเข็ม
• Blow Count

ติดต่อเรา

• สถานที่
  • สาขากรุงเทพฯ: 34/2 ซอยอนามัยงามเจริญ 33 แยก 1-2 แขวงท่าข้าม เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร 10150
  • สาขาหาดใหญ่: 23 ถนนศิษย์วิศาล ตำบลควนลัง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 90110
• Facebook: บริษัท ปรีชาคอนกรีตไพล์ จำกัด
• Youtube: Preecha Concrete Pile
• Tiktok: Preecha Concrete Pile
• X: Preecha Concrete Pile
• LINE: @preechaconcretepile
• เบอร์โทร: 081 445 5080
• เว็บไซต์: https://www.preechaconcretepile.co.th